Яңалыклар

«Без тамашачыны рәнҗетүдән куркабыз»

Иҗат диңгезендә колач җәеп йөзү өчен артистка җаны-тәне белән намуслы хезмәт итәргә кирәк. Шул чагында гына аны тамашачы ярата, үз итә. Минзәлә Татар дәүләт драма театрында эшләүче Татарстанның атказанган артисты Әлфидә ТЕРЯЕВА әнә шундыйлардан. Түбән Кама районының Кызыл Чапчак авылында яшәүче Илһам абый өздереп гармунда уйный, халык театрында уйнап йөри. Ул чакта кичләрен балаларны клубка аяк  бастырмасалар да, ата кеше кызын үзе белән бергә репетицияләргә йөртә. Әнә шунда Әлфидәнең күңелендә  сәнгать чаткылары кабына.
Ул башта җырчы булу теләге белән Түбән Камадагы  музыка училищесына укырга керә. Оста итеп җырлау белән  бергә,  үзлегеннән баянда уйнарга өйрәнә. Әмма язмыш дигәнең аны башка юлдан җибәрә. Алабуга мәдәни-агарту училищесын тәмамлаганнан соң, Минзәлә театрына китә ул. Әле анда килгәч тә, костюмер булам, дип хыяллана башлый. Ни өчен дисәң, эшли башлавының беренче көннәреннән үк өстенә декорация төшеп, аның башы тишелә. Театр директорының: «Юк, сеңлем, син барыбер артист буласың», – дигән сүзләреннән соң, ул уеннан кире кайта.
Әлфидә Теряева егерме сигез ел буе сәхнәдә. Авыллардан авылларга гастрольләргә йөргәндә
Г.Исхакыйның «Сөннәтче бабай»ында – Абыстай, Т.Миңнуллинның «Мулла»сында – Мөслимә, Э.Яһудинның  «Мәхәббәт  зилзилә»сендә Римма һ.б. күп кенә образлары аша тамашачы аны танып, яратып кала.
– Әлфидә ханым,  еллар үткәч, кайбер әсәрләр актуальлеген югалта. Кичә язылган әсәрләр  бүгенгә туры килмәскә мөмкин. Элек уйналган спектакльләрегез арасында бүген дә кабат куярлыгы бармы икән?
– Бар, әлбәттә, Рабит Батулланың «Каерылмасын канатың» дигән әсәре иде ул. Аңа Мәсгут Имашев бик матур җыр да язды.   
«Аерыласызмыни, каерыласызмыни,
Әткәм-әнкәм ике канатым...»
дигән юллары бар иде аның. Ул җырны башкарганда үземнең дә бәгырьләр телгәләнә иде, чөнки аерылышу дигән күңелсез хәл турында әлеге спектакль. Узган гасырның 80 нче елларында язылса да, ул бүген дә актуаль.
– Үзегез уйнаган рольләр өчен оялырга туры килгәне юкмы?
– Була, кайчагында режиссер куйган таләптән читкә тайпылсаң, ояласың. Режиссер  әйткән фикерне җиткерә алмадым дип уйлыйсың. Сәхнә кануннарын бозасы килми. Без тамашачыны рәнҗетүдән куркабыз, чөнки алар безнең өчен илаһи зат.
– Тәнкыйть кирәк дисәләр дә,   матбугатта үзләренә карата әйтелгән  фикер  артист халкын  ни өчендер үпкәләтә.
– Безнең өчен бигрәк тә театр тәнкыйтьчеләренең фикерләре мөһим. Рәүф Игъламов, Ильтани Илялова, Дания Гыймранова – сәнгать өлкәсендәге белгечләрнең каймаклары. Алардан тәнкыйтьне еш ишетәсе килә. Аннары үзеңә тәнкыйть күзлегеннән карап уйнаган көнне  ролең уңышлы чыга.
– Алдагы көннәрдә  үзегезне нинди рольләрдә күрергә теләр идегез?
– Минем рус һәм татар классикасында уйныйсым килә. Яшь буын да шул чор белән кызыксынсын, дөнья тарихын өйрәнсен иде.
– Сәхнәдә уйнау дәверендә һәр артист кызыклы мизгелләр белән очрашмый калмый.
– Бервакыт М.Мосифуллинның  «Акча кемгә кирәкми» дигән спектаклендә уйныйбыз. Мин анда сандыкны ачып, бөтен әйберне шуның эченә тутырырга тиеш. Карасам, сандык  бикле. Белмим, әллә ачып куярга онытканнар, әллә шаяртканнар. Шул вакытта: «Ярар, картым, мин ачкычны алып чыгыйм әле», – дип, сәхнә артына кереп киттем  дә  тиз  генә  эзләп  табып  алып  чыктым.
– Театрларыбызны тел сакчысы, дибез. Балалар өчен спектакльләр бармы репертуарыгызда?
– Без башка театрлар өчен дә тамашачы тәрбиялибез. «Сөннәтче бабай» спектакле мәктәп программасына да кертелгән. Бу спектакль бездә сигез ел бара. Ул безнең йолаларыбызны, гореф-гадәтләрне чагылдыра. Балаларга әкиятләр дә күрсәтәбез. Юл кагыйдәләренә багышланган спектаклебез дә бар. Укучылар өчен  көненә  бишәр  мәртәбә  чыгыш  ясыйбыз.
– Артист халкының баласы, гадәттә, театрда үсә. Шуңа күрә аңа бик бирелгәннәре генә әти-әнисе юлыннан китә. Үзегезнең балаларыгыз нинди һөнәр сайлады?
– Олы кызыбыз Гөлия К.Тинчурин исемендәге татар дәүләт драма һәм комедия театрында рәссам-бутафор булып эшли. Энҗе – психолог.

Люция ХӘБИБУЛЛИНА


 

--- | 19.04.2013
  • Премьералар
  • У.Шекспир «Макбет» трагедия 12+

    Режиссер – Сергей Потапов, Саха Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе, Россия Федерациясенең “Алтын битлек” милли театраль премиясе лауреаты Рәссам – сценограф – Валерий Яшкулов, РФнең һәм Калмыкия Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе Костюмнар буенча рәссам – Чулпан Азаматова Хореография һәм пластика буенча режисссер - Нурбәк Батуллин, Россия Федерациясенең “Алтын битлек” милли театраль премиясе лауреаты Король Дунканның данын яклап күп җиңүләргә ирешкән шотланд рыцаре Макбетка өч сихерче фал ача : аңа Шотландия короле булырга язган! Ялган фалга һәм шөһрәт сөюче хатынына ышанып Макбет король Дунканны үтерә, улларын бу үлемдә гаепле итеп калдыра. Яшь варислар илдән качарга мәҗбүр була. Соңрак якын дусты, киңәшчесе Банконы да яллап үтертә һәм тәхеткә утыра. Канлы юл белән властька ия булган җинаятьченең күңеле тыныч түгел, аның күзенә бертуктаусыз үзе үтерткән дуслары күренә. Принцлар да тик ятмый, Макбетның ялганын фаш итеп тәхеткә дәгъва кыла. Макбет белән леди Макбет бер-берсеннән артык дан-шөһрәт яратып тайгак юлдан китәләр һәм кылган җинаятьләр өчен җавап тоту инде котылгысыз...

  • Ч.Айтматов "Җәмилә" мелодрама 12+

    Режиссер – Тимур Кулов Рәссам – Валерий Яшкулов, РФнең һәм Калмык республкасының атказанган сәнгать эшлеклесе Пластика буенча режиссер – Алина Мостаева Спектакль Бөек Җиңүнең 75 еллыгына багышланган. Әсәр унбиш яшьлек үсмер егет Сәет исеменнән сөйләнә. Алга таба ул талантлы рәссам буларак үсеп җитә.Вакыйгалар кыргыз авылында, Бөек Ватан сугышының өченче елы барган чорда бара. Җәмилә – Сәетнең абыйсы Садыйкның хатыны. Сылу, ягымлы, шаян Җәмилә беркемгә дә үзен рәнҗетергә бирми, кешеләргә ул һәрчак ачык йөзле. Килен булып төшкән нигезе ныклы, кайнанасы каты куллы, ләкин гадел хуҗабикә. Кешеләр җитмәү сәбәпле Җәмиләне станциягә икмәк ташырга куялар. Аның ярдәмчеләре – Сәет белән сугыштан яраланып кайткан Данияр. Бераздан Җәмиләнең күңеле Даниярга тартыла башлый. Туктаусыз яңгырларга киткән көннәрнең берсендә Данияр белән Җәмилә авылдан качалар. Җирле халык аларны төрлечә каргый. Бары тик Сәет кенә, аларның чиста мәхәббәте шаһите буларак, Җәмилә ягында була һәм ике йөрәкнең мәхәббәт тарихын башкаларга да җиткерәсе килә. Ул шәһәргә, рәссамлыкка укырга китәргә сорый.

  • Н.Анкилов «Солдат хатыны» драма 12+

    Режиссер – Дамир Сәмерханов, Д.Сираҗиев исемендәге премия лауреаты Рәссам – Сергей Рябинин Композитор – Азат Хөсәенов, ТРның атказанган сәнгать эшлеклесе Пластика буенча режиссер – Чулпан Аскарова,БРның атказанган артисты Спектакль Бөек Җиңүнең 75 еллыгына багышланган. Вакыйгалар ерак Себердәге “Яшел алан” колхозында, Бөек Ватан сугышы елларында бара. Мария Уварова һәм авылның башка хатын-кызлары ирләрен сугышка озатып, тылда хезмәт куялар. Коточкыч сынаулар – ачлык, хәерчелек, ирләренең үлем хәбәре – хәммәсен үз җилкәләрендә кичерәләр. Әсәрдә батырлык һәм хыянәт, якты киләчәккә ышаныч һәм рух төшенкелеге, чиксез мәхәббәт һәм үз-үзеңне корбан итү бер-берсенә үрелеп бара.

  • Дуслар
  • Сораштыру